Периодот од 12 до 24 месеци е еден од најкритичните развојни прозорци за говор и јазик. Во оваа фаза детето преминува од брборење кон први зборови, почнува да разбира инструкции и да поврзува збор со значење. Развојот на говорот не се случува изолирано, туку е тесно поврзан со моторниот, когнитивниот и социјалниот развој.
Според современите сознанија од развојната психологија, играта со родителот и именувањето на предметите е клучен фактор за развој на говорот, бидејќи детето учи преку интеракција, повторување и реално искуство. Во овој период, секојдневните ситуации – игра, хранење, облекување – се претвораат во можности за учење на јазик.
Играчките тука имаат улога на „алатка“ – тие не го учат детето сами по себе, туку создаваат ситуации во кои родителот природно комуницира со детето. Најдобри резултати даваат едноставни, интерактивни и отворени играчки, кои го поттикнуваат дијалогот, а не пасивното користење.
Сортери (shape sorter) – основа за разбирање и именување
Сортерите се едни од највредните играчки во овој период. Кога детето се обидува да ја стави формата во соодветен отвор, се активираат повеќе развојни процеси истовремено: логика, моторика и јазик.
Во текот на играта, детето учи преку обиди и грешки, што ја развива способноста за решавање проблеми. Истовремено, се создава природна комуникациска ситуација помеѓу детето и родителот, која е клучна за развој на говорот. Родителот интуитивно користи јазик:
- „Ова е круг“
- „Стави го внатре“
- „Не оди тука, пробај друга форма“
Со ова детето учи дека зборовите имаат конкретно значење поврзано со дејство и предмет, што е основа за разбирање и подоцнежно користење на говорот. Дополнително, ваквата игра ја гради концентрацијата и вниманието, што се важни предуслови за слушање и разбирање на јазик.
Клучно:
✔️ Повторувањето на зборовите + акцијата = побрзо учење на говор

Пирамиди и играчки на редење – зборови преку повторување
Класичните пирамиди со прстени се исклучително корисни. Иако изгледаат едноставно, тие создаваат идеална средина за говорен развој.
Во оваа игра детето не само што реди, туку учи преку структура и редослед. Ова му помага да разбере концепти како големина, боја и позиција. Родителот преку играта воведува нови зборови и ги повторува во контекст, што значително го олеснува нивното усвојување.
Додека детето реди прстени, родителот користи јазик:
- „Големо – мало“
- „Горе – долу“
- „Жолто – црвено“
Оваа интеракција создава стабилна врска помеѓу зборот и искуството. Дополнително, ваквите активности ја поттикнуваат самодовербата кај детето, бидејќи успешно завршената активност го мотивира да комуницира повеќе.
Клучно:
✔️ Едноставната игра создава најмногу можности за зборување
Играчка телефон – симболична игра и имитација
Играчките како телефон имаат огромна вредност за говорот, затоа што воведуваат симболичка игра.
Во оваа фаза детето почнува активно да ги имитира возрасните, што е природен механизам за учење. Преку играта со телефон, детето создава „разговори“, дури и ако тие се составени од звуци или поединечни зборови.
Овој тип на игра е исклучително важен, бидејќи го поттикнува користењето на јазик во социјален контекст, а не само како именување на предмети. Родителот може да го прошири овој процес преку поставување прашања и учество во „разговорот“, со што детето постепено учи структура на комуникација.
Детето почнува да:
- го става телефонот до уво
- „зборува“ со некого
- имитира разговор
Клучно:
✔️ Имитацијата на возрасни = основа за развој на говор
Книги со слики и звучни играчки – поврзување збор и звук
Меките книги со слики, звучни играчки и едноставни музички елементи се исклучително важни во овој период. Тие го ангажираат вниманието на детето и создаваат богата сензорна средина.
Кога детето гледа слика и слуша звук, се активираат повеќе сетила истовремено. Ова му помага полесно да го разбере и запамети значењето на зборовите. Комбинацијата од визуелно, аудитивно и тактилно искуство е особено ефикасна за рано учење на јазик.
Дополнително, книгите создаваат навика за заедничко читање, што е еден од најсилните предиктори за добар говорен развој. Повторувањето на истите слики и зборови му дава сигурност на детето и го охрабрува да се обиде да ги изговори.
Клучно:
✔️ Колку повеќе сетила се вклучени, толку подобро учење на говор
Игра на улоги (кујни, алатки, сетови) – развој на реченици
Во втората година од животот започнува симболичката игра – детето „готви“, „поправа“, „храни“.
Во оваа фаза детето почнува да го разбира светот преку имитација на секојдневните активности на возрасните. Тоа не е само игра, туку активен процес на учење преку кој детето гради значење, разбира улоги и развива комуникациски вештини. Кога детето се преправа дека готви или поправа нешто, тоа всушност вежба реални ситуации од секојдневието, што создава природна потреба за користење зборови и изрази.
Родителот тука има клучна улога – преку прашања, коментари и поттикнување („Што готвиш?“, „Да ми дадеш ли?“), се отвора простор за дијалог и постепено проширување на речникот. Оваа интеракција го води детето од едноставни зборови кон кратки реченици.
Играчките за игра на улоги создаваат услови за развој на реченици, а не само зборови:
„Дај ми вода“
„Готвиме супа“
„Ти јадеш“
Клучно:
✔️ Играта на улоги го носи детето од зборови кон реченици

Играчката сама по себе не го развива говорот – интеракцијата го прави тоа.
Најдобрите играчки се оние што:
- поттикнуваат заедничка игра со родителот
- овозможуваат повторување на зборови
- создаваат реални ситуации за комуникација
✔️ Најголемиот ефект се постигнува кога родителот активно учествува: именува, повторува и комуницира.
Во тие едноставни моменти на игра, се создаваат и првите вистински разговори – основа за понатамошен здрав јазичен и когнитивен развој.
